تقسیم بندی صدای انسان از حیث زیروبم بودن صوت:

آقایان

خانم­ها و کودکان

1. تنور ( Tenor)

صدای زیر آ قایان

1. سوپرانو(Soprano)

صدای زیر خانم ها

2. باریتون (Baryton)

صدای متوسط آقایان

2. متسوسوپرانو(Mezzo soprno)

صدای متوسط خانم ها

3. باس(Basse)

صدای بم آقایان

3. کُنترآلتو (آلتیو) Contralto

صدای بم خانم­ها

 

1-سوپرانو: زیرترین نوع صدای خانم­ها و کودکان

2-متسوسوپرانو: صدای متوسط خانم­ها و کودکان که نسبت به سوپرانو کمی بم­تر است.

3-کنترآلتو: بم­ترین صدای خانم­ها و کودکان. عمده دانش­آموزان در دوره­ی دبستان در این محدوده­ی صدایی می­خوانند.

4-تنور: زیرترین نوع صدای آقایان است، این محدوده صدایی در دانش­آموزان دوره­ی متوسطه و  اکثر آقایان متعارف است.

5-باریتون: صدای متوسط آقایان

6-باس: بم­ترین صدای آقایان، خوانندگان معدودی در این محدوده قادر به اجرا هستند.

آهنگ سازی:

علم آهنگ­سازی در فرهنگ موسیقی کلاسیک شامل آشنایی با هارمونی، فرم، سازبندی (ارکستراسیون) و اصول ملودی نویسی است. فرد آهنگسازی که در بخش سرودهای دانش­آموزی به خلق اثر می­پردازد باید اطلاعات کافی در خصوص تکنیک استفاده از صداها در مقاطع مختلف سنی، قطعات چند صدایی وآشنایی کامل با گام­های ماژور و مینور را داشته باشد و از همه مهمتر به جهت غیرحرفه­ای بودن گروه­های دانش آموزی مهارت کافی در زمینه «تنظیم اثر» که بخش مهمی از یک قطعه موسیقی است را داشته باشد.  با توضیحات فوق، نمی­توان توقع داشت که اگر فردی تئوری موسیقی و سولفــژ را می­داند، بتواند آهنگ­سازی کند یا به صرف اینکه نوازنده­ی چیره­دستی است بتواند به ساخت آهنگ روی آورد، ممکن است یک ملودی زیبا نواخته شود و به لحاظ شنیداری زیبا و جالب باشد اما به لحاظ ساختار اگر با صدا ترکیب شود و تنظیمی بر آن نباشد یک اثر غیر متعارف و ناهنجار خلق می­شود. آهنگ سازی مقوله­ی بسیار مهم و پایه و اساس یک قطعه موسیقی محسوب می­شود.

 

ساختار سرود

1.جملة مقدمه ( اورتور) : این جمله در اکثر آثار موسیقی وجود دارد. هدف کلی از آن آماده کردن ذهن شنونده برای بیان جمله­ ی اصلی است.

2.جمله اصلی : این جمله در سرودها به همراه شعر می­باشد، اهتمام در سادگی، روان بودن و پرهیز از یکنواختی و رعایت دقیق و مناسب تلفیق شعر با موسیقی و ارکستراسیون مناسب می­تواندنقش به­سزایی دربیانمفهوم و محتوای شعر ایفا کند.

3.جملات رابط : این جملات در سرود عمدتاً سازی یا آوایی است که هدف از این جمله ایجاد تنوع، پرهیز از یکنواختی و ملال، تنفس برای گروه همسرایان و رنگ­آمیزی متنوع می باشد.

4.جمله فرود: این جمله نقش فعل را ایفا می کند، به این معنی که خاتمه­ی یک اثر موسیقی است.

 

مراحل تمرین سرود:

1.انتخاب اعضای گروه سرود با برگزاری آزمون تست صدا، روخوانی، نغمه خوانی و درنظرگرفتن هوش و استعداد دانش­آموز و از همه مهمتر علاقه­مندی آنها به شرکت در گروه سرود.

2.انتخاب مکان تمرین مناسب و استفاده از یک سیستم صوتی با کیفیت و قوی که صدای موسیقی با کیفیت مطلوب پخش شود.

3.انتخاب یا سفارش شعر مناسب

4.انتخاب یا سفارش ساخت آهنگ مناسب بر اساس شعر

5.تمرینات اولیه بیان و صدا: به منظور استفاده کامل از صدای تک تک اعضاء در طی چند مرحله می­توان صدا را تقویت کرد، تمرین­های بیان مانند روخوانی صحیح و بلند شعرهای کتب درسی، بیان حروف و هجاهای بلند مانند «آ ، اَ ، اِ ، اُ، او ، ای» تمرین کلمات هجادار؛ تک خوانی اشعار و یا خواندن آهنگ­هایی که از رادیو و تلویزیون پخش می­شود.

6.خواندن شعر سرود به صورت ساده و بدون آهنگ و تکرار ان که نهایتاً باعث تسلط دانش آموزان بر شعر می­شود، همچنین معنا کردن شعر به زبان ساده و بیان هدف و موضوع شعر توسط مربی.

7.پخش سرود با یک سیستم صوتی قوی خصوصاً قسمت با کلام. ( چندین بار تکرار شود)

8.سرود را به چند قطعه تقسیم کنید.( مثل قطعه 1 و 2 و 3...)

قطعه اول را چندین بار تمرین کنید و پس از تسلط کامل گروه در خواندن این قطعه  به ترتیب به سراغ قطعات دیگر بروید.

9.گروه را به دسته­های 2 یا 3 نفری تقسیم کنید و هر گروه به دفعات سرود را در حضور بقیه اعضای اجرا کنند. این تمرین با 2 هدف انجام می شود:

الف ) مشخص شدن صدای ناهماهنگ (فالش).

ب) ایجاد اعتماد به نفس در تک تک اعضا.

10. استراحت کوتاه 5 دقیقه­ای در بین تمرین و ایجاد فضایی شاد و با نشاط در جلسات تمرین.

11. نظر دانش آموزان و  اعضای را در باره­ی شعر و آهنگ و نحوه­ی تمرینات جویا شوید.

12. ضبط سرود در حین تمرین و پخش آن می­تواند نکات مهمی را در باره­ی آن به دانش­آموزان و مربی گوشزد کند و معایب و محاسن برای ایشان آشکارتر خواهد بود.

13. اگر استفاده از فرم­های حرکتی به اصل خوانندگی گروه لطمه می­زند، حتماً از بکارگیری آن خودداری کنید و اکیداً استفاده نشود.

14. در آرایش و چیدن گروه دقت کافی به عمل آورید تا هم  تصویر زیبایی از گروه در ذهن بیننده به وجودآید و هم صدای مناسب در تمام نقاط سالن به شنونده منتقل شود.

15. در صورتی که مربی بخواهد در تمرین و اجرا نقش رهبری را ایفا کند، لازم است علایم قراردادی و رهبری و سایر موارد مربوط به رهبری را به طور دقیق به اعضای گروه توضیح دهد.

16. تمرینات به صورت ایستاده انجام شود زیرا سیستم تنفسی راحت­تر عمل می­کند.

17. قبل از اجرای اصلی یک یا چند نوبت سرود را در حضور معلمان و دانش­آموزان دیگر  اجرا کنید تا اعتماد به نفس در گروه تقویت شود و در زمان اجرای برنامه اصلی، گروه دچار استرس و فشار روحی نشود.

18. درزمان­اجرا از دخالت دیگران که در مجموعه­ی گروهی شما نیستند، جلوگیری کنید.

19. قبل از اجرا، مربی در سالن حضور داشته و کلیه شراط سالن ( صدا ، نور، ... ) را کنترل کند.

20. نحوه­ی ورود و خروج و ایستادن را که می تواند تأثیرات متفاوتی بر روی بیننده بگذارد، تمرین کنید...

ادامه مطلب...

گروه سرود صالحین

هنر موسیقی از نگاهی در گام اول به دو بخش تئوری و عملی تقسیم می شود:

دو پایه ی اصلی شروع موسیقی (چه هدف نواختن ساز باشد، چه آهنگسازی، چه رهبری ارکستر و...) سلفژ و تئوری موسیقی هستند که در سراسر دنیا در هنرستان ها و کنسرواتوارهای موسیقی در آغاز تدریس می شوند.

تئوری موسیقی به بررسی قواعد و قوانین و نشانه های موسیقیایی می پردازد که در طول قرون متمادی به صورت فعلی درآمده اند.

سلفژ نیز خود به دو بخش زیر تقسیم می شود:

- پارلاتی/parlati (دیدخوانی/sight-reading): که در آن هنرجو باید با استفاده از ضرب زدن با رعایت ریتم ها، نام صحیح نت ها را بیان کند (دشیفراژ).

- کانتاتی/cantata (دیدسرایی/sight-singing): که در آن هنرجو باید علاوه بر رعایت ریتم و ضرب زدن و نام نت ها، نت ها را به صورت آهنگین بسراید و در واقع زیر و بمی آن ها را نیز اجرا کند.

ملودی: سیر خطی موسیقی که از تعدادی نت به دنبال هم تشکیل شده و در ساده ترین حالت خود نیز وابسته به دو عامل زیروبمی و کشش صداست.

آکورد: تعدادی (معمولا ۳ یا بیشتر) نت یا صدا که به صورت هم زمان شنیده می شوند.

گام: تعدادی نت که با نظمی مشخص به صورت متوالی پشت سر هم قرار گیرند.

هارمونی: علم بررسی و پیوند آکوردها (خط عمودی موسیقی) که از مبانی آهنگسازی به شمار می رود.

کنترپوآن: علم پیوند ملودی های مجزا با یکدیگر که از مبانی آهنگسازی به شمار می رود

برای پیاده کردن ویژگی اول، یعنی نواک یا زیر و بمی خط موسیقی، ابتدا باید الفبای موسیقی را بیاموزیم.

الفبای موسیقی، 7 نت هستند که به دو صورت در سراسر جهان نام گذاری می شوند:

الف) هجایی: در کشورهایی چون فرانسه، ایتالیا و ایران استفاده می شود که از یک شعر مذهبی قرون وسطی، سروده ی کشیشی فرانسوی به نام گوییدو د. آرتسو (قرن دهم میلادی)، گرفته شده است و در ابتدا به صورت زیر بوده است:

Ut Re Mi Fa Sol La

در طول زمان به تدریج این 6 هجا به صورت امروزی خود درآمده اند:

Do Re Mi Fa Sol La Si

ب) الفبایی: در کشورهایی چون آلمان، اتریش، انگلیس و آمریکا استفاده می شود و به صورت زیر است:

C D E F G A B

نت های معادل در این دو سیستم به صورت زیر هستند:

Do = C

Re = D

Mi = E

Fa = F

Sol = G

La = A

Si = B

نت ها به ترتیب از نت "دو" تا نت "سی" زیر می شوند و برعکس. لازم است ترتیب نت ها چه به صورت زیرشونده و چه به صورت بم شونده، از هر نتی یادگرفته شود.

از آنجایی که دامنه ی صداهای موسیقی بسیار بیشتر از 7 نت است (بیشترین دامنه ی صوتی موسیقیایی از آن ارگ کلیساست) برای راحت شدن یادگیری از این 7 نت به صورت تناوبی استفاده می شود.

دو ر می فا سل لا سی دو ر می فا سل لا سی دو ر می فا سل لا سی دو ر می فا سل لا سی دو ر می ....

تعریف اکتاو: به فاصله ی میان هر نت تا نت هم نام بعد از خودش یک اکتاو گویند که فرکانس نت دوم در این حالت دو برابر فرکانس نت اول شده است. گفتنی است دامنه ی صدایی پیانو، 7 اکتاو و 2 نت و دامنه ی صدایی ارگ کلیسا 9 اکتاو می باشد

تعریف حامل: پنج خط موازی و هم فاصله با هم به صورت افقی را گویند که نت های موسیقی روی خط­­­­ ها، بین خطوط، و یکی بالا و یکی پایین پنج خط حامل قرار می گیرند:

خطوط حامل از پایین به بالا از 1 تا 5 شماره گذاری می شوند. هرچه نت ها به سمت بالا می روند زیرتر و هرچه به سمت پایین می آیند بم تر می شوند. پس چنانچه به صورت قراردادی جای یکی از نت ها را مشخص کنیم (برای مثال خط دوم را سل بنامیم) جای دیگر نت ها خود به خود مشخص خواهد شد.

خطوط کمکی: از آن جایی که این 5 خط تنها توانایی نشان دادن 11 نت را دارند، برای گسترش دادن محدوده ی صدایی حامل، از خطوطی کوچک و موازی خطوط حامل در بالا و پایین آن استفاده می کنیم که با استفاده از 4 تا 5 خط کمکی از بالا و از پایین مجموع تعداد نت های ما 31 عدد خواهد شد، اما این محدوده هم چنان برای سازهایی چون پیانو کوچک است...

مفهوم کلید در موسیقی: قراردادی است که با نشان دادن جای یک نت خاص در پنج خط حامل، به طور طبیعی جای دیگر نت ها را نیز مشخص می کند.

در تئوری موسیقی کلاسیک سه نوع کلید وجود دارد:

1-  کلید سل: محل نت سل بعد از دو میانی* را مشخص می کند که همواره روی خط دوم حامل قرار می گیرد.

2-  کلید دو: محل نت دو میانی* را مشخص می کند که در گذشته روی خط های اول، دوم، سوم و چهارم حامل قرار می گرفته، اما در حال حاضر تنها روی خط سوم (و به ندرت خط چهارم) قرار می گیرد.

3- کلید فا: در گذشته روی خطوط سوم و چهارم قرار می گرفته و مکان نت فا قبل از دو میانی* را مشخص می کرده، اما امروزه تنها روی خط چهارم قرار می گیرد.

در تقسیم بندی امروزی صداهای موسیقی، ۴ گروه در نظر گرفته می شوند که به ترتیب از زیر به بم شامل سوپرانو (کلید سل)، تنور (کلید دو خط سوم)، آلتو (کلید دو خط چهارم) و باس (کلید فا خط چهارم) می شوند، که باز از میان این ها کلید سل و فا به ترتیب پراستفاده ترین ها هستند.

در زیر می توانید نمونه ای از کاربرد کلیدها را (در اینجا کلید سل) ببینید:

از آنجایی که روی خط دوم سل بعد از دو میانی نامیده می شود، سایر نت ها نیز خود به خود مشخص می شوند.

تنش و آرامش در موسیقی

ساخت موسیقی زیبا آنهم بدون برنامه ریزی و تفکر طولانی مدت از جمله مهارتهایی است که هر موسیقیدان و نوازنده ای علاقه به کسب آن دارد. فراگیری گام ها، درک یا حفظ کردن آکوردها، فراگیری قوانین وصل آکوردها، نوشتن ملودی و … تنها بخشی از مقدمات لازم برای کسب مهارت بداهه نوازی است.

نکته مهمی که بسیاری از اوقات فراموش می شود برقرار کردن یک تعادل به هنگام استفاده از این دانش و مهارت های ابتدایی در تهیه موسیقی است.

برقراری تعادل هنگامی ممکن می شود که شما بتوانید از هر دو نیمه مغزتان بصورت کافی و مثبت استفاده کنید. همانطور که می دانید نیمه چپ مغز شما بیشتر درگیر حفظ و فراگیری دانش است در حالی که نیمه راست مغز بیشتر درگیر فعالیت های خلاقانه و به عبارتی هنری است. اگر بتوانید میان استفاده از این دو قسمت تعادل برقرار کنید بدون شک یک موسیقیدان خوب شمرده می شوید.

فراموش نکنید که هدف یک نوازنده و موسیقی دان خوب آن است که با مخاطب خود بتواند نزدیکترین رابطه را برقرار کند.

پس از کسب مهارت های ابتدایی و فراگیری گامها و آکوردها به جایی می رسید که می بینید، توان خلق و اجرای ملودی های بدیع و زیبا را ندارید و خود را بسیار محدود می یابید!

هنگامی که گروه در حال اجرا است و آکوردها تغییر می کنند چگونه می توان بدون داشتن تمرین و ایده کافی از موسیقی روی آن به اجرای ملودی پرداخت؟

سبک موسیقی هر چه باشد (جز، کلاسیک، فولک، راک، پاپ و … )، بداهه تهیه شود یا روی آن مدتها فکر شده باشد، بدون شک چه از نظر اجرا کننده و چه از نظر شنونده می توان آنرا به مجموعه ای از تنشها (Tensions) و رهایی ها (Releases) تقسیم کرد. (ترجمه آرامش برای این لغت مناسب تر است که از این جا به بعد از آن استفاده می گردد)

Tension
تنش قسمتی از موسیقی است که در شما هیجان، شادابی، اضطراب و قدرت ایجاد می کند و عمومآ با استفاده از بالابردن حجم صدا، بالابردن میزان استفاده از نت های زیر، استفاده از گام و فاصله های خاص، کاهش کشش نتها از سفید به سیاه، از سیاه به چنگ و دولا چنگ و …، تکرار موتیف ها، افزایش تمپو، استفاده از تضاد و … می توان در موسیقی ایجاد می شود.

Release
حالت رهایی و آرامش درست نقطه مقابل تنش است که با شنیدن آن انسان احساس آرامش و تمدد اعصاب می کند. غالب اوقات آرامش در موسیقی همواره پس از به اوج رسیدن تنش حاصل می شود. به این نقطه اوج همانطور که قبلآ در نوشته های گذشته نیز اشاره کردیم Cliamax گفته می شود.

دقت کنید که موضوع لزوم وجود تنش و آرامش نه تنها در موسیقی بلکه در نقاشی، سینما و حتی زندگی انسان صدق می کند و نوعی روند طبیعی برای هر سیستم زنده پایدار به حساب می آید.

همانطور که اگر زندگی تمامآ شامل تنش و اضطراب باشد در نهایت شخص ممکن است ببرد، در موسیقی نیز اگر شما دائم آنرا به سمت تنش هدایت کنید، در نهایت چیزی جز خستگی و ملالت شنوندگان، عایدتان نخواهد شد. بنابراین یک نوازنده باید بداند که چگونه میان این دو پارامتر تعادل برقرار کند.

تنش موجود در ملودی های بداهه نو آموزان


نوازنده با تجربه و حرفه ای، معمولآ ملودی های خود را در عبارت های ۴ یا ۸ میزانی تهیه می کند، آنها برخلاف افراد مبتدی تنها این ۴ یا ۸ میزان را نگاه نمی کنند و هنگام اجرا، ساختار کلی موسیقی را هم در نظر می گیرند.

عبارت های کوتاه، خرد خرد شده اصولآ ایجاد تنش می کنند و اگر بدون فکر اجرا شوند و ترتیبی برای به آرامش رساندن آنها داده نشود، نتایج نا مناسبی را به همراه می آورند.

برای درک بهتر می توانید موضوع را با صحبت کردن به یک زبان بیگانه که خیلی در آن تبحر ندارید تشبیه کنید، هنگامی که با دوستی با این زبان صحبت می کنید، جملاتی که بیان می کنید، تکه تکه و احیانآ بی ربط و بدون شیرازه هستند به همین دلیل از دید شخصی که به آن زبان تسلط دارد، شما بصورت نا مناسبی و نامربوطی در حال صحبت کردن هستید. (برخلاف زبان مادری که هنگام صحبت ایده هایی برای چندین دقیقه جلوتر را در ذهن خود پردازش و آماده می کنید!)

اجرای موسیقی نیز باید به همین منوال باشد، باید بتوانید راجع به آن فکر کنید و ایده های خود را روی ساز اجرا کنید و در نظر داشته باشید که میزان تنش و آرامش موجود در موسیقی شما حساب شده باشد.

لازم است دقت کنید منظور از حساب شده بودن این نیست که تنش و آرامش به مقدار مساوی استفاده شوند، بلکه هرکدام به هر میزان که لازم است باید استفاده شوند. همانطور که هنگامی شما به زبان مادری خود سخنرانی می کنید ممکن است در مجموع سخنرانی آرام یا تنش زایی داشته باشد، اما در طول سخنرانی از هر دو پارامتر Tension و Release بهره برده اید.

منبع:خلاصه کوتاهی از مبانی تئوری موسیقی(ویژه مربی گروه سرود)

ادامه مطلب...

اجرای سرود یکی از بخش های برنامه مناسبتی حلقه های صالحین، در جشن ها و مراسم دیگر می باشد.بنا به درخواست بازدید کنندگان محترم برای راهنمایی جهت تشکیل گروه سرود در حلقه های صالحین راهنمای تشکیل گروه سرود و همچنین سرود های مناسبتی همراه با آهنگ بی کلام سرودها در اختیار مربیان و سرگروه های محترم قرار میگیرد. ادامه مطلب...

کانون فرهنگی الزهرا سلام الله علیها

کانون فرهنگی الزهرا سلام الله علیها با هدف توسعه و ترویج فعالیت های فرهنگی در میان نمازگزارن، اعضای پایگاه بسیج و اهالی محله راه اندازی شد و فعالیت های مختلف پایگاه و مسجد در بخش های گوناگون از جمله: قرآن، امور شهدا، امور علمی، تربیت بدنی، اردویی ، سمعی و بصری و ... با یکدیگر تلفیق شده و با هماهنگی و همکاری مسجد و پایگاه بسیج به مورد اجرا گذاشته شده است.
لازم به ذکر است ثمره ارتباط مسجد و پایگاه منجر به اخذ مجوز کانون از بخش کانون های فرهنگی مساجد وزارت ارشاد در سال 88 گردید و هم اکنون نیز به حول و قوه الهی به فعالیت خود ادامه می دهد.